 |
Tot spijt van liefhebbers van ruïnes heeft Houffalize slechts enkele muren uit het verleden kunnen bewaren. Wat niet door de tand des tijd verloren ging, werd vernietigd tijdens het Von Rundstedt-offensief in de winter van1944/1945.
|
ALTA FALESIA
De oprichting van het kasteel, waarvan de oorsprong onbekend is, heeft onmiskenbaar invloed gehad op de ontwikkeling van de stad.
Volgens een legende kwam in de 2de eeuw een Heer genaamd Ranulphus, tijdens een jachtpartij in een vallei terecht waar zich ruïnes van een oud kasteel bevonden. De site beviel hem wel en hij bekomt de toelating om er een nieuwe Heerschappij te vestigen.
|
Op een oorkonde van 1147 staat een een zekere Winandus de Alta Falesia afgebeeld. Dat is de eerste gekende vermelding van onze stad en tegelijkertijd meldt dit document zijn etymologische herkomst:
De hoge klif of rots wijst op de hoge ligging van het kasteel. Alta Falesia werd onder de Romeinen Hufalis genaamd (1176), vervolgens werd het Houffalise om uiteindelijk, eind negentiende eeuw, in Houffalize omgedoopt te worden.
|
DE HEREN VAN HOUFFALIZE
Ons grondgebied was ooit een afhankelijke leenheerschappij van de Seigneurie de La Roche. Onze Heren stamden dus rechtstreeks af van de Heren van La Roche.
De eerste erkende Heer was Winand de Houffalize (12de eeuw). Vervolgens leefden Thierry 1 en zijn zoon Henris wiens naam gelinkt was aan de oprichting van de priorij van Val des Ecoliers (13de eeuw). Tussen de Rue Saint-Roch en de steenweg op Bastogne werd een hospitaal opgericht in het begin van de 13de eeuw (ongeveer waar nu de rijkswachtkazerne staat). Deze wordt vanaf 1216 met kloostergang vermeld. Het hospitaal werd door de patroonheiligen Sainte Marie en Saint Nicolas beschermd.
In 1235 schenken Thierry de Houffalize en zoon Henris het hospitaal, op dat moment onder bescherming van patroonheilige Sainte Catherine, met alle bijgebouwen aan de kanunniken Augustines de Liège die onderworpen waren aan de Franse orde van de Val des Ecoliers. De toenmalige Heren gaven de toestemming om het hospitaal op te richten op de plaats genaamd "Angulus" rond 1243 (Abdijhof). Op die plaats werd de priorij Val des Ecoliers definitief gevestigd tot in 1784 een verordening tot verwijdering werd gevorderd door Joseph II.
In 1235 schenken Thierry de Houffalize en zoon Henris het hospitaal, op dat moment onder bescherming van patroonheilige Sainte Catherine, met alle bijgebouwen aan de kanunniken Augustines de Liège die onderworpen waren aan de Franse orde van de Val des Ecoliers. De toenmalige Heren gaven de toestemming om het hospitaal op te richten op de plaats genaamd "Angulus" rond 1243 (Abdijhof). Op die plaats werd de priorij Val des Ecoliers definitief gevestigd tot in 1784 een verordening tot verwijdering werd gevorderd door Joseph II.
|
De kerk Sainte-Catherine en de pastorie staan er nog steeds. Ze geeft bescherming aan de grafstenen van haar oprichters: Thierry (+1244) en Henris (+1282), alsook aan een meesterwerk uit Dinant: een authentieke lessenaar (1370) en andere religieuze kunstwerken.
Deze generatielijn stopt in de 14de eeuw. Het leengoed Houffalize komt in handen van de familie d'Argenteau tot midden 15de eeuw. Vervolgens komt de clan de Mérode er zich vestigen tot in 1589, huwelijksdatum van Antoinette de Mérode met een prins de Rivière. Tot slot geeft de laatste Heer de Rivière, kinderloos, zijn domein door aan zijn neef Zalusky. Deze laatste benoemt een administratief beheerder voor de burcht en zijn bijgebouwen tot aan de Franse revolutie.
Na zijn annexatie aan het toenmalige Frankrijk, wordt Houffalize benoemd tot hoofdplaats van het kanton, binnen het arrondissement Neufchâteau. Dit is één van de vier arrondissementen die het departement der Bossen omvat, hoofdzakelijk gevormd door het voormalige Hertogdom Luxemburg.
|
DE STAD
In onze stad kende men destijds een verdedigingskeur. Maar sinds 1283 spreekt men van « burgemeester en schepenen », die de opdracht krijgen om recht te geven aan de burgers, inwoners van de “burg” wiens bijnaam "Bordjeux" (“bourgeois”) nog steeds in de mond genomen wordt.
|
Houffalize was eigenlijk een landelijke heerschappij waar de Heer de landarbeiders een franchise toekende in ruil voor verdediging. Een franchise bedroeg minder dan een hectare grond, en was gelegen aan de voet van het kasteel, nabij de brug over de Ourthe. We kenden dus het systeem van landelijke franchise met burgerschap.
Twee maal per jaar hield men een paardenmarkt, runder- en schapenmarkt. Dit was destijds een privilege, toegekend in 1338 door Jean de Bohème en bevestigd door Keizer Karel.
Een verdeelakte uit 1627 geeft ons een beschrijving van de franchise en toont aan dat het om een versterkte plaats van redelijk belang ging.
Dezelfde akte vermeldt eveneens dat Ernest de Rivière in dezelfde periode het derde kasteel van Houffalize opricht. Deze hield stand tot aan de tweede Wereldoorlog en werd vernield tijdens de bombardementen in de winter van1944/1945.
|
In de 15de eeuw laat Renaud d'Argenteau de stad ommuren waardoor vermoed kan worden dat onze bescheiden stad toch van een zeker belang was. Jammer genoeg voor de ruïnejagers werden deze stadsmuren vernietigd door de legers van Louis 14 (1688) en werd het kasteel wat later ontmanteld (1692).
Na de Belgische Revolutie behoudt Houffalize zijn titel van kantonale hoofdplaats. In 1830 kent de stad een welvarende periode met economische bedrijvigheid (veehouderij). Er waren ook leerlooierijen, drukkerijen, houtbewerkingateliers, wagenmakerijen, schoenmakerijen, maar er waren eveneens hoefsmeden, schilders en metselaars actief en enkele andere ambachtslui van minder belang.
Na de Belgische Revolutie behoudt Houffalize zijn titel van kantonale hoofdplaats. In 1830 kent de stad een welvarende periode met economische bedrijvigheid (veehouderij). Er waren ook leerlooierijen, drukkerijen, houtbewerkingateliers, wagenmakerijen, schoenmakerijen, maar er waren eveneens hoefsmeden, schilders en metselaars actief en enkele andere ambachtslui van minder belang.
|
In 1863 laat de gemeente de restanten van de ruïne afbreken om er de school en het gemeentehuis op te trekken.
De economische activiteit bleef afnemen tot in de 20ste eeuw. Er bleef slechts één leerlooierij over in1937. Tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw was onze vallei een vreedzame plek waar het goed vertoeven was. Maar dat werd volledig teniet gedaan door de verschrikking van de tweede Wereldoorlog. Meer bepaald tussen kerstdag 1944 en 6 januari 1945. Een zondvloed aan bommen trof 99% van onze stad en we telden zo’n 200 slachtoffers op een bevolking van 1450 inwoners. |
Aan het einde van deze sombere oorlogsperiode werd Houffalize weer opgebouwd. De stad heeft het hoofd geboden aan zijn verleden zonder dit echter te vergeten. Vanuit deze herinnering heeft de stad zich naar de toekomst gericht en geeft de geschiedenis door aan zijn kinderen opdat zij hieruit lessen zouden trekken en een beter lot bezegeld zouden zijn dan hun voorouders.